Statement by President Ferdinand R. Marcos Jr. during the Ugnayan with Farmers
[Ilocano] Secretary Vince Dizon [Ilocano] Administrator ni NIA, dating Mayor sa Ilocos Norte, Administrator Eddie Guillen. At siyempre ‘yung ating mannalon na nagbebenepisyo dito sa ating bagong project.
Ito po ay binuksan – binubuksan po natin – ito ay para naman maipakita natin, itong project po na ito, nagsimula ito sa termino ko, natapos din sa termino ko. [palakpakan]
Ibig sabihin, napatunayan natin na maaaring gumawa ng magandang flood control na effective. [palakpakan]
Basta’t maayos ang pagpagawa. Maayos ang disenyo. Maayos ang implementasyon. Wala tayong makikitang problema. At nakita natin, napakabilis. Ilang – ilang buwan ito? 14 months? 14 months.
14 months, zero ito, wala ito. Pero 14 months later, ito na, mayroon na tayo itong – Itong flood control talaga ito. Ang nakalagay diyan dam pero ang tawag diyan weir, hindi hinaharang ‘yung tubig kung hindi kinokontrol lamang ‘yung takbo. Kaya’t kahit malakas ang ulan, kahit mabilis ang tubig sa ilog ay makokontrol natin, hindi magbabaha sa baba.
Bukod pa doon, siyempre magkabila… [off mic] Mayroon tayo itong sluice gate na tinatawag. Sluice gate kung saan kumukuha ng tubig para dadalhin sa pang-irigasyon. Hanggang saan aabot itong kanal mo?
EDDIE GUILLEN: [inaudible] ito sir. Mga hanggang Kilkiling.
PRESIDENT MARCOS: Oh, malayo na ‘yun. O sige. Tapos ang – ang coverage ng irrigation ito is 3,600 hectares? ‘Yun ba? Tama ba ‘yun? 3,600 hectares, kaya lahat ‘yan ay matutubigan na sabay-sabay sa flood control.
Alam niyo, ang aming ginagawa pagka gumagawa kami ng irrigation na ganito ay kasama na rin ‘yan ngayon diyan ang flood control. Kung minsan eh puwede ring pag-isipan, maybe the provincial government can work together with the local executives na gawing – maglagay dito ng solar para may energy component.
At siguro nasimulan na at mula noong napagawa ito, lahat – hindi namin pina-plano pero lahat ng mga ginagawa nating ganitong klaseng flood control na dam, na weir, lahat ito – dahil magkakaroon ng – magkakaroon ng tubig, mag-iipon ng tubig, puwedeng gawing tourism – tourist spot ito.
Nasimula na yata, nagsiswi – nagpi-picnic na ang ating mga kasama at mayroon na puwedeng mag-water sports, kung ano-anong puwedeng gawin.
Ang daming puwedeng gawin dito kaya’t ma – ako’y tuwang-tuwa na mapunta rito, at makita itong natapos natin na flood control project na makita natin ay makakatulong sa lahat ng nandito sa valley – next to the Sierra Madre, all of here, this whole valley na hindi mababaha kaya’t tuloy-tuloy.
At a convergence project, nagtulungan ang Department of Public Works and Highways at saka siyempre ang National Irrigation Administration.
Ang – nagsagawa tayo – at drainage system para nga – para sa pagkuha ng tubig para pang-irigasyon.
At bukod pa rito, mayroon pang tinayo – nakita namin sa helicopter ‘yung titingnan po ninyo ‘yung ginagawa dito sa side ng ilog ang mga revetment para siyempre hindi – hindi na lalampas doon sa dinadaan ng ilog ‘yung tubig.
Kasi tataa – pagka malakas ang ulan, tataas nang kaunti ang tubig, hindi na natin pinapabayaan na magkalat pa. So, may kontrol.
Mayroon pa tayong isa pa doon, isa pang ganito, mas maliit downstream. Kaya’t makikita natin doon – sa sunod-sunod na ganitong klase na parang dam, na weir ay makokontrol natin ‘yung takbo ng tubig. Hindi na magbabaha, but mayroon pa tayong makukuhang patubig para sa ating mga mannalon. Okay.
At ang mahigit sa isang libong magsasaka at pitong barangay ang makikinabang dito sa proyektong ito.
Kaya’t alam naman po namin na hindi naman po madali ang buhay ng ating mga magsasaka at kaya’t lahat ng suporta na kaya naming ibigay ay binibigay natin dahil patitibayin natin.
Tuloy-tuloy ang Department of Agriculture na ‘yung mga programa na ginagawa, mayroon tayo. Sa Department of Agriculture at saka sa NFA, National Food Authority na palawakin ang pagbili ng palay sa mas mataas na presyo.
Magkano ba ang bilihan ng palay dito? Trese? Puwede na, mabuti-buti pa. ‘Yung iba ano walong piso lang ang ano – walong piso lang bigayan sa mga trader.
Pero ang NFA, may gina – may pondo pa ang NFA para bibili. Kaya’t ang bilihan sa NFA ay 18 to 19 na basa at 21 to 23, more or less, pagka tuyo na palay.
Kaya’t palalawakin natin ito at maglalagay din tayo doon sa mga tinamaan na – sa pagbaba ng presyo ng palay eh magbibigay din tayo ng direct na tulong para sa – para sa ating mga magsasaka. At…[palakpakan]
[off mic]
Mayroon tayong pinaplano, tigsa-sampung libo, ‘yung mga nalugi [palakpakan] dahil sa pagbagsak ng – dahil sa pagbabagsak ng bilihan ng palay.
Kaya’t ‘yan, tamang taripa. Maglalagay tayo ng safeguard duties para sa importasyon para hindi – sa pag-import ay hindi masisira naman ang presyo dito sa atin. Dahil ang nagdidikta ng presyo ng bigas – bigas na ito – ang nagdidikta ng presyo ng bigas ay ‘yung imported rice.
Kung mahal ‘yung imported rice, tataas lahat. Pagka mura ang imported rice eh bababa lahat. Kaya’t eh medyo tumaas noong nakaraang taon, pero ngayon medyo bumababa eh kung – pagka mag-import lang tayo nang mag-import at hindi natin ayusin ang production ay matatamaan ang ating mga farmer. Kaya’t ‘yun ay aming binabantayan at tinitingan namin lahat ng mga farmer na nalugi dahil nga bumagsak ang presyo ng palay, ay bibigyan po natin ng tulong.
At pinapabuti natin pati ang imprastraktura para sa – sa mga sakahan.
Sa DA-Bureau of Agricultural and Fisheries Engineering, ‘yung NIA, at DPWH, maglalagay pa tayo ng mga service canal kagaya rito na kumukuha ng tubig dito sa – dito sa ating mga impounding.
Farm-to-market road dahil alam naman natin ‘yan ang pinakamahalaga. Nakagawa na po tayo ng plano para sa buong Pilipinas sa farm-to-market road.
Ngunit siyempre pupuntahan din natin ang mga mayor natin, ang mga governor natin para itanong kung ‘yang – ‘yung plano namin ay maganda, kung tama ang dinadaanan nung farm-to-market road, kung ano ‘yung suggestion nila at ‘yun ang sinusunod natin na plano.
Hindi lang ‘yung kagaya ng dati na palakasan lang. Nakikiusap lang, “Oh, lagyan ko ng farm-to-market road dito.” ‘Pag medyo kaibigan, ‘pag medyo kapartido, “Oh sige, approved.” Walang plano. Kung minsan, kung saan-saan napupunta ang farm-to-market road na hindi naman nakakatulong sa ating mga magsasaka.
Kaya’t ito’y inaayos na natin. Ginawan natin ng sistema para lahat ng ilalagay nating farm-to-market road ay makakatulong sa mabilis na pagdala ng inyong ani sa ating mga palengke. [palakpakan]
At may – mayroon tayong naririnig sa ating mga farmer, kung minsan, ang pag-deliver ng mga input ay huli. Medyo na-late. Pati ‘yung seedlings, pati ‘yung ano. Ito, sinumbong ni Manong Eddie. Manong ka na ngayon. [tawanan]
At sinumbong sa akin at pinag-aral – tiningnan nga namin, mukhang totoo. Kasi ‘yung procedure, ‘yung sa Department of Agriculture, masyadong maraming kung ano-anong dokumentong kailangan, kung ano-anong kailangan na mga procedure eh so tinanggal na namin, kaya’t mas mabilis na.
Asahan ninyo sa susunod na planting season, maayos na ang pag-deliver ng ating binhi, [palakpakan] ng ating ayuda, nung ating patubig. Kaya pinapatibay po natin kasi alam po natin na – ang dinaanan natin noong COVID eh hindi tayo makapag-import. Eh wala, nahirapan tayo makapag-supply ng murang bigas sa ating mga kababayan.
Kaya natuto – dapat matuto na tayo, ayusin natin ang produksyon, ayusin natin ang hanapbuhay ng mga farmer at tiyakin natin na sapat ang ating bigas para sa lahat, sa buong Pilipinas. Kaya ito po ang aming ginagawa.
Naglalagay po tayo ng assistance, mayroon tayong – pinapalawak natin ang coverage ng crop insurance, at ‘yun po – ‘yung mga mechanization, ‘yung pagbigay ng mga tractor, pagbigay ng mga gamit, mga harvester, lahat ng mga gamit para mas maganda, mas mabilis ang trabaho, mas maganda ang pag-ani pagka ma – kumpleto ang makinarya.
Magbibigay – nagbibigay din tayo ng drying machine. Nagtatayo tayo ng… Itong taon na ito, makakapagtayo tayo ng 147 na rice processing center.
Dapat kung saan saan nating ilalagay. Ngunit noong last time ako nandito sa Cagayan, eh na-awitan ng isang – ilan ba? Dalawa? Oh, tatlo.
Magaling ‘tong – [Ilocano] ha? [tawanan] Oh, tatlo, tatlo. Kaya’t na-re-align ‘yung mga iba. Inuna na natin dito sa Cagayan dahil talagang alam naman natin eh kailangan na kailangan ‘yan.
So, pagka ganun, pati ‘yung – pagka natayo na natin ‘yung mga rice processing center…Itong rice processing center, ang laman nito mayroong drying, may milling at saka polishing.
Paglabas doon sa processing center, sako-sako na. Kayo magsasabi, dahil inyo – hindi naman kinukuha sa inyo ‘yung produkto, kung ano ‘yung –sabihin niyo, five kilo na sako, sampung kilo, 25 kilos, kung ano ‘yung kailangan ninyo, paglabas doon sa processing center ay nakasako na.
So, kaya ninyong dalhin sa market kung ano ‘yung gusto ninyong gawin doon sa inani ninyo.
At ‘yung isa pang naging problema, kasi tinatanong ko, noong panahon ng ama ko, ‘yung palay, sinusundo sa farmer para dadalhin sa processing.
Ngayon, ay iniiwan natin sa mga kooperatiba. Ang problema, ‘yung ibang kooperatiba, walang truck. Kaya, magbibigay din tayo ng truck kagaya ng – [palakpakan]
Para mayroon kayong gagamitin para dadalhin nga ‘yung inyong palay, ‘yung bibigay natin sa cooperative kaya – matibay naman ang mga cooperative natin. Kaya magbibigay tayo – ibibigay natin sa cooperative para makapagplano kung papaan – saan – saan dadaan ‘yung mga pag-deliver ng truck, pagsundo ng palay, saan dadalhin sa pag-deliver, paano niyo kukunin ulit para gamitin na.
At ito eh – Ha? Question? Ito, mayroon pa ‘to. Dami pang program dito eh. Okay, ito muna.
Mayroon pa tayong pinapalawak na – ang tinatawag – siguro alam na rin ninyo, RCEP, ‘yung Rice Competitive Enhancement Fund. Ito ay nagbibigay ng subsidiya, ‘yung kaunting tulong na pondo para mabawasan ang presyo ng fertilizer at lahat ng ating binibigay na abono. [palakpakan]
At iba’t ibang klase, ‘yung mga ibang variety na ginagawa rin naming tama para may – ‘yung gagamitin ninyong pagtanim ay ‘yung magandang variety, ‘yung babagay sa season. At iba naman pagka dry season, iba naman pagka tag-ulan.
Kaya, ngayon, ‘yung supply natin ay aayusin natin para ‘yun ang pinakamaganda na makuha natin lalo na…Kasi may mga – mga pinag-aaralan nito, nakakapag-develop din sila ng variety na mas matibay sa init, mas matibay sa tagtuyot, mas matibay sa pagbaha at mas maganda. Mas maganda ang ani at saka mas magandang quality.
At maglalagay din tayo dito sa Claveria ng branch o warehouse dito para doon tayo – mayroon kayong magamit na warehouse kasi isa ‘yun sa kulang. [palakpakan] Kaya, alam niyo po ang aming ginagawa ay hindi lamang – ay hindi lamang para sa itong klaseng – itong pag sa flood control, sa irrigation, kung hindi sa lahat ng aspeto ng pagsasaka ay aming tinitingnan, tinutulungan dahil ang ninanais talaga natin ay hindi na tayo mag-import. O kung mag-import tayo, kakaunti na lang.
Kasi sa kasalukuyan, eh malaki pang ini-import natin dahil kulang pa ang produksyon dito sa atin sa Pilipinas. Kaya napipilitan tayo mag-import. Kapag naayos natin ang sistema ng agrikultura at sapat na ang ating rice supply, eh makikita natin na magiging mas maayos, kontrolado na natin.
Hindi na natin inaalala kung ano ‘yung presyo sa international. Basta kung ano ‘ yung presyo na gusto natin, ‘yun ang ilalagay natin dahil kontrolado na natin dahil dito sa Pilipinas galing.
At kung kailangan tulungan, kung kailangan lagyan ng subsidy, lalagyan natin ng subsidy para naman sa consumer, hindi naman masya – ‘yung mga namimili, hindi naman masyadong mataas ang presyuhan ng bigas at ang farmer naman ay mataas ang presyo sa pagbili ng palay. Kaya ‘yun ang ating binabalanse.
Ito ngang mechanical dryer, sa ano – mga traktora, transplanter, thresher. Ito nga, rice processing center, nabanggit ko na ay…Maghahanda pati ang Department of Agriculture na magpapatupad, hindi lamang ‘yung farm-to-market road, mayroon din ‘yung farm-to-market bridge. Dahil eh kabilang – [palakpakan]
Maraming humihingi kasi papaano nga naman tatawid ng ilog. Kaya’t lalagay tayo ng tulay para – pero gandahan niyo ‘yung tulay, huwag ‘yung bumabagsak.
Oo, at saka ‘yung maintenance. Oo. Eh kasi ang naging problema talaga doon sa mga bumabagsak na tulay ay ‘yung [inaudible] halimbawa. Tapos doon sa Isabela, nagkaroon din, ay dapat – kasi hindi na-maintain nang mabuti dahil ewan ko, ‘yung pagbigay ng pondo sa appropriation, sa budget eh kulang ang perang binibigay sa Department of Public Works para sa kanilang maintenance. Kaya inayos na natin yan.
Itong susunod – itong budget natin, ang ginagawa natin ngayon para sa susunod na taon ay nandiyan na, may pondo na ‘yan. Titiyakin natin na masinop na talagang tinitingnan at pinupuntahan lahat ng ating tulay para check-in lang.
Dahil every three years yata ‘yan eh, every three years. Bawat tatlong taon, kailangan puntahan, inspeksyunin lang ‘yung tulay, tingnan na kung may nakalawang na, kung may kailangan palitan na.
Pagka ganun, never – hindi na tayo magkakaproblema sa bumabagsak , sa mga nagkaka – nasisirang mga tulay na kailangan isara. Kaya patuloy – patuloy ang magiging traffic, pagdaloy – ng pagdala ng ating mga produkto.
Kaya ‘yan po ay…Ito pa sa – ‘yung nabanggit ko sa crop insurance, basta’t nakalista sa registry system for basic sectors in agriculture, ‘yung listahan na hawak ng Department of Agriculture, qualified na mag-enroll sa libreng crop insurance sa PCIC.
At kailangan makapag-enroll ang ating mga magsasaka bago matapos – o pagkatapos na pagtanim ng palay para maisama doon sa crop insurance in case, baka sakali magkaroon ng bagyo, magkaroon ng baha, masira ang inyong tanim ay mayroong crop insurance na maibibigay.
So, ‘yan po – ‘yan po ang mga patuloy na aming ginagawa. Itong farm-to-market bridges ay ang aming tinitingnan ay gagawa tayo ng tatlong daan na tulay sa loob ng apat na taon, ‘yung farm-to-bridge sa buong Pilipinas. [palakpakan]
Sa ngayon, ang DA at – pinag-aaralan kung maisasama ang Barangay Union doon sa ating bridge building program. [palakpakan]
Ito nandiyan – nandito – pinag-aaralan na rin ng Public Works ang pagsasagawa ng istraktura na mga slope protection para pagka malakas ang ulan o pati pagka lindol ay hindi na tayo – hindi na tayo magkakaroon ng biktima dahil nabagsakan sa pagguho ng lupa.
Ito po ay ang aming ginagawa para tulungan, siyempre, ang ating mga magsasaka, unang una. Dahil ang mga magsasa – eh kung minsan ay hindi binabati at hindi kinikilala ng iba. Ngunit ang – kayong mga magsasaka ay talagang ay kayo ang inaasahan namin dahil kayo ang nagpapakain at nagbubuhay sa lahat ng Pilipino, hindi lang sa pamilya ninyo, hindi lang sa inyong sarili, kundi sa lahat ng buong Pilipinas, sa ating mga magsasaka, umaasa ang taong-bayan para sapat ang supply ng bigas, supply ng gulay, ng isda, ng karne, ng baboy, ng manok.
Lahat po yan ay kailangan po natin ayusin para po tayo ay tinatawag ay self-sufficient.
Ibig sabihin, lahat ng pangangailangan natin na pagkain ay kayang i-supply dito pa lang sa Pilipinas.
At sana hindi na tayo mag-import o kung hindi ay babawasan natin ng malaki ang pag-import ng iba’t ibang produkto. Kaya ‘yun lang po at nasisiyahan ako na makita na… Dapat ipakita natin sa lahat ng mga nagrereklamo na maaari talagang gumawa ng flood control project na maganda, na effective, na mabilis, na nasa budget. [palakpakan]
Kaya pasasalamatan natin ang Public Works at saka lalo na sila ang lead agency dito ang NIA. Kaya sana – [palakpakan]
Sana maging matagumpay lahat itong programa natin para ang ating mga kababayan ay hindi na mag-aalala. Hindi na mag-aalala sa baha. Hindi na mag-aalala sa supply ng pagkain at hindi na mag-aalala sa mga darating na sakuna na mawawalan tayo ng makain, mawawalan tayo ng kahit na anong pangangailangan.
‘Yun po ang ating ginagawa para sa ating mga magsasaka, para po sa ating mga mamamayan.
Maraming salamat. [Ilocano.] [palakpakan]
Q: [off mic] para maprotektahan ang mga bukirin namin, Mahal na Pangulo
PRESIDENT MARCOS: Hindi pa tapos ‘yung flood – ‘yung revetment, ‘yung slope protection dito. Hindi slope protection, ‘yung parang dike.
Kung makita ninyo, kung bababa kayo – nakita ko sa helicopter eh, hindi pa tapos. Tatapusin ‘yan hanggang sa dulo. Oo. Kukumpletuhin. [palakpakan]
Q: Maraming salamat po, Mahal na Pangulo.
PRESIDENT MARCOS: Okay.
Q: Isang mapagpalang araw po.
PRESIDENT MARCOS: Good morning.
Q: Minamahal naming Pangulo, kasama na po ang ating mga Secretary ng DPWH, Apo Engineer Eddie Guillen [Ilocano].
Nasabi niyo na lahat ‘yung mga kailangan ng mga magsasaka. Umaasa kami, lalong-lalo na, naibigay niyo na ‘yung imbakan ng tubig sa aming barangay. At sana umasa kami na mapabuti pa ‘yung mga daluyan o kaya service canal ng aming mga palayan para hindi naman masayang ‘yung ating mga tubig.
At nakasubaybay ako sa mga pinupuntahan niyo na talaga kahit kumpleto ang siyensiya, teknolohiya, binhi, ‘yung mga pataba. Kung walang tubig, wala ring mangyayari.
Kaya wala na kaming maisambit sa hanay ng mga magsasaka, Mahal na Pangulo. Taos-puso naming ibibigay ang walang katapat na salita ng pasasalamat sa inyo.
PRESIDENT MARCOS: Ito, mag-aano lang ako. Kung minsan, nahihiya ako sa inyo, nagpapasalamat kayo sa akin. Ako nagpapasalamat sa inyo sa ginagawa niyo. Napakahirap. Dapat kilalanin ang sakripisyo ninyo.
Dahil noong governor ako sa Ilocos Norte, nakita ko ‘yung buhay ng mannalon, napakahirap. Kaya kailangan lang natin pagaanin nang kaunti at mas maganda naman ang kita ng ating mga – mas maganda naman ang hanapbuhay.
Lahat kayo may pamilya. Lahat kayo may nagpapa-aral ng bata. Kaya kailangan talaga na pagandahin na kahit papaano ay hindi naman malugi ang ating mga farmer dahil pagka nalugi ‘yung farmer, ibig sabihin eh sila pa – sila pang – kayo ang nagtatanim, kayo ang umaani eh kayo pa ang gugutumin. Eh hindi naman tama ‘yun. Kaya aayusin natin po lahat ‘yan.
Kaya ako ang magpapasalamat sa inyo lahat at alalahanin niyo po, hindi po natin – hindi nagagawa ito dahil sa aking sarili o dahil sa aming tatlo o dahil sa Cabinet. Dahil tayo ay dapat kilalanin natin ay parang isang buong grupo tayo na sabay-sabay na nagtatrabaho kaya natin nagawa ito. [palakpakan]
Kaya sa tulong ninyo, mabubuo natin at magiging matagumpay lahat po ng project natin. Okay.
— END —